Rewolucja w przedawnieniu podatków? NSA alarmuje o koniecznych zmianach!
Przełomowy wyrok NSA: kontrola nad działaniami organów podatkowych
14 kwietnia 2025 roku NSA orzekł, że zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne mają obowiązek sprawdzać, czy postępowania karnoskarbowe nie są wszczynane jedynie w celu zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązań.
W sprawie głos zabrały istotne instytucje, m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Fundacja Praw Podatnika, co podkreśla wagę tego rozstrzygnięcia.
Minister finansów ostrzeżony: postanowienie sygnalizacyjne NSA
Po raz pierwszy od 2018 roku NSA wystosował postanowienie sygnalizacyjne do Ministra Finansów, wskazując na nadużycia związane z wykorzystywaniem art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem sądu przepis ten jest stosowany instrumentalnie, naruszając konstytucyjne prawa podatników.
Sprawa przedawnienia podatków: co orzekł NSA?
Trwająca 12 lat batalia spółki
Spółka, która od 2013 roku prowadziła spór z fiskusem o rozliczenie VAT, musiała zmierzyć się z wszczęciem postępowania karnoskarbowego na siedem miesięcy przed przedawnieniem sprawy. Postępowanie to zostało później umorzone z powodu braku dowodów.
NSA uznał, że takie działania mogą być przejawem instrumentalnego stosowania przepisów, ale każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Instrumentalne działania jako nadużycie
Już w 2021 roku NSA w uchwale stwierdził, że wszczynanie postępowań wyłącznie w celu zawieszenia terminu przedawnienia jest nadużyciem. Najnowszy wyrok wzmacnia tę linię orzeczniczą. Sędzia Roman Wiatrowski zaznaczył, że postępowania karnoskarbowe powinny być inicjowane wyłącznie w sytuacjach uzasadnionych rzeczywistymi podejrzeniami.
Umorzenie postępowania a decyzja NSA
NSA wyjaśnił, że umorzenie postępowania karnoskarbowego z braku dowodów może sugerować instrumentalne zawieszenie biegu przedawnienia, ale nie jest to regułą. Każdy przypadek wymaga szczegółowej analizy i indywidualnego podejścia.
Konieczne zmiany w przepisach o przedawnieniu: apel NSA
Niejasności w przepisach
Sędzia Jan Rudowski zwrócił uwagę, że art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej od lat budzi kontrowersje i prowadzi do licznych konfliktów. Chociaż wielokrotnie podejmowano próby jego reformy, do tej pory przepisy pozostają niejasne. Planowana nowa Ordynacja podatkowa, która miała uporządkować te kwestie, wciąż nie została uchwalona.
Przedawnienie zobowiązań podatkowych: potrzeba zmian
Obecne regulacje mogą powodować sytuacje, w których zobowiązania podatkowe nigdy się nie przedawnią. Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie apelował o zmiany, które zapewniłyby podatnikom realne poczucie bezpieczeństwa w kontekście przedawnienia.
Reakcje ekspertów na wyrok NSA
Głos ekspertów: ważny sygnał dla systemu
- Tomasz Rolewicz z Krajowej Rady Doradców Podatkowych podkreśla znaczenie wyroku NSA jako istotnego sygnału dla organów podatkowych,
- Marcin Bodziony z Thedy & Partners nawołuje do pilnych reform, które przywrócą pewność prawa,
- Adrian Stępień z CRIDO zauważa, że praktyka instrumentalnych postępowań szczególnie uderza w małe i średnie przedsiębiorstwa.
Konieczność zmian legislacyjnych
Wyrok NSA to krok w kierunku lepszej ochrony praw podatników. Jednak eksperci zgodnie wskazują, że potrzebne są systemowe zmiany legislacyjne, które raz na zawsze rozwiążą problem nadużywania instytucji zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
