TSUE podważa ważność wyroków Izby Kontroli Nadzwyczajnej SN. Co to oznacza?
Opinia rzecznika generalnego TSUE: wyroki Izby Kontroli SN mogą być nieważne
10 kwietnia 2024 roku Dean Spielmann, rzecznik generalny TSUE, przedstawił opinię, która może znacząco wpłynąć na polski system prawny. Wskazał, że orzeczenia wydane przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej mogą być uznane za nieistniejące w świetle prawa. Głównym zarzutem jest proces powoływania sędziów, który – jego zdaniem – nie spełnia unijnych standardów niezawisłości i bezstronności. Podkreślił, że procedura nominacyjna była wadliwa, co narusza podstawowe wymogi prawa unijnego.
Sąd krajowy ma prawo pominąć wadliwe wyroki Izby Kontroli Nadzwyczajnej
Opinia Spielmanna otwiera nowe możliwości dla polskich sędziów. Mogą oni ignorować wyroki Izby Kontroli Nadzwyczajnej, jeśli uznają, że organ ten nie został prawidłowo ustanowiony. Sędzia krajowy może pominąć takie orzeczenie, aby zagwarantować nadrzędność prawa unijnego nad krajowym. To przełomowe stanowisko daje sądom narzędzie do omijania decyzji wyższej instancji w przypadkach naruszania unijnych standardów prawnych.
Dlaczego TSUE kwestionuje Izbę Kontroli Nadzwyczajnej?
Wątpliwości co do niezależności sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej
Problemy związane z Izbą Kontroli Nadzwyczajnej wynikają z długotrwałych sporów o praworządność między Polską a Unią Europejską. TSUE podkreśla, że brak niezależności izby podważa zaufanie do podejmowanych przez nią decyzji.
Główne wątpliwości dotyczą sposobu wyboru sędziów. Rzecznik Spielmann zwrócił uwagę, że Krajowa Rada Sądownictwa, odpowiedzialna za nominacje, działa pod wpływem politycznych nacisków. Taki stan rzeczy podważa niezawisłość i bezstronność, które są fundamentami prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Nadrzędność prawa Unii Europejskiej a orzeczenia Izby Kontroli Nadzwyczajnej
Opinia Spielmanna przypomina o zasadzie pierwszeństwa prawa unijnego nad krajowym. TSUE konsekwentnie stoi na stanowisku, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej nie spełnia wymogów niezależności, co prowadzi do podważania jej orzeczeń.
Sprawa krzyżówek w tle. Jakie orzeczenie wydała Izba Kontroli?
Uchylenie zakazu nieuczciwej konkurencji na rynku wydawnictw krzyżówkowych
Jednym z przykładów działania Izby Kontroli Nadzwyczajnej jest sprawa dotycząca rynku wydawnictw krzyżówkowych. W 2021 roku izba uchyliła wyrok zakazujący pewnych praktyk nieuczciwej konkurencji. Decyzja ta wzbudziła kontrowersje, ponieważ już wtedy kwestionowano status izby oraz sposób powoływania jej sędziów.
Sprawa wraca do sądu cywilnego: co dalej?
Po uchyleniu pierwotnego wyroku sprawa została przekazana do sądu cywilnego, gdzie sędzia zakwestionował skład orzekający Izby Kontroli. Powodem były niespełnione unijne wymogi niezależności. Wyraził również wątpliwość, czy może podważać legalność wyroków wyższej instancji.
Te zastrzeżenia doprowadziły do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. W opinii Deana Spielmanna sądy krajowe mają prawo ignorować orzeczenia Izby Kontroli. Jeśli TSUE potwierdzi tę opinię, konsekwencją może być unieważnienie tysięcy wyroków wydanych przez tę izbę, co wpłynie na funkcjonowanie całego polskiego wymiaru sprawiedliwości.
