Koszty zastępstwa procesowego 2026 – jakie stawki obowiązują?

Koszty zastępstwa procesowego to wynagrodzenie, które przysługuje profesjonalnemu pełnomocnikowi – adwokatowi lub radcy prawnemu – za reprezentowanie strony przed sądem i innymi instytucjami publicznymi. Ile wynosi wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w 2026 roku, jakie koszty zastępstwa procesowego obowiązują przy różnej wartości przedmiotu sporu i od czego zależą szczegółowe zasady ustalania kosztów?

Czym są koszty zastępstwa procesowego?

Koszty zastępstwa procesowego to wydatki, które ponosi strona sporu sądowego w związku z wynajęciem adwokata lub radcy prawnego.

Do obowiązków pełnomocnika należą wówczas: reprezentowanie przed sądem, przygotowywanie pism procesowych oraz doradztwo prawne. Przedstawicielstwo może odbywać się zarówno pod nieobecność uczestnika sprawy (jeśli nie może stawić się osobiście), jak i z jego udziałem w postępowaniu.

Koszty zastępstwa procesowego mogą się różnić w zależności od:

• wartości przedmiotu sporu,
• wartości nakazu zapłaty,
• rodzaju sprawy, dla którego stawki minimalne ustalone są rozporządzeniami (sprawy rodzinne i opiekuńcze, prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, prawo rzeczowe i ksiąg wieczystych, sprawy cywilne, sprawy windykacyjne).

Zasady te reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Trzeba też odróżnić stawki minimalne od faktycznego rachunku dla klienta. Kwoty z rozporządzenia to punkt odniesienia dla sądu przy zasądzaniu kosztów, natomiast samo honorarium pełnomocnika ustalane jest na podstawie umowy z klientem i może okazać się wyższe.

Koszty zastępstwa procesowego – zmiany w 2025 roku

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara z 23 grudnia 2024 roku podniesiono 11 opłat za czynności adwokatów i radców prawnych z wyboru i z urzędu.

W komunikacie czytamy, że zmiany w stawkach minimalnych dla pełnomocników miały poprawić funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. W jaki sposób? Ministerstwo tłumaczyło, że więcej adwokatów będzie zainteresowanych tzw. sprawami z urzędu.

Rozporządzenia podnoszą opłaty za czynności adwokatów i radców prawnych z wyboru i z urzędu w 11 kategoriach spraw:

Pełna treść rozporządzenia dostępna jest na stronie rządu pod adresem: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/nowe-rozporzadzenia-ministra-sprawiedliwosci-adama-bodnara-dotyczace-oplat-za-niektore-uslugi-adwokatow-i-radcow-prawnych.

Wartość sprawy a koszty adwokackie – jak wyglądają stawki w 2026 roku?

W 2026 roku stawki za koszty zastępstwa procesowego uzależnione od wartości przedmiotu sprawy nadal pozostają bez zmian. Wciąż obowiązuje 9 progów w zależności od kwoty przedmiotu sporu, a minimalna stawka waha się od 90 do nawet 25 000 złotych.

Podane kwoty to stawki minimalne. Sąd może zasądzić wielokrotność stawki minimalnej, biorąc pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, wartość przedmiotu sprawy oraz wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Odrębne zasady obowiązują też w niektórych trybach szczególnych (na przykład w postępowaniach uproszczonych obowiązują odrębne tabele stawek, niższe niż w postępowaniu zwykłym).

Kiedy stosuje się wyliczenie kosztów zastępstwa prawnego od wartości przedmiotu sprawy?

Gdy w sprawie wydano nakaz zapłaty, wysokość stawki minimalnej za pomoc adwokata oraz radcy prawnego jest taka sama.

Rozporządzenia przewidują obliczenie minimalnej stawki kosztów zastępstwa procesowego na podstawie wartości przedmiotu w sprawach:

• o podział majątku wspólnego między małżonkami – a w przypadku zgodnego wniosku małżonków 50% stawki,
• o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości – 50% stawki minimalnej od wartości nieruchomości,
• w sprawach o zniesienie współwłasności – stawkę oblicza się od wartości udziału współwłaściciela zastępowanego przez pełnomocnika, a w przypadku zgodnego wniosku uczestników – 50% tej stawki,
• w sprawach o usunięcie niezgodności między treścią wpisu w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (np. błędnego wpisu hipoteki) – 50% stawki od wartości prawa dotkniętego niezgodnością,
• w procesach o dział spadku – w przypadku zgody spadkobierców 50% stawki, liczonej od wartości spadku,
• wydanie innej nieruchomości i opróżnienie lokalu użytkowego – wartość sprawy oblicza się na podstawie sześciomiesięcznego czynszu,
• w sprawach egzekucyjnych – przy egzekucji z nieruchomości 50% stawki, a przy innego rodzaju egzekucjach – 25% stawki,
• w sprawach o wynagrodzenie za pracę lub odszkodowanie za niewypłacone wynagrodzenie za pracę – 75% wartości sprawy obliczonej na podstawie wartości wynagrodzenia lub odszkodowania będącego przedmiotem sprawy,
• w sprawach o świadczenie odszkodowawcze należne z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej – 50% stawki obliczonej na podstawie wartości odszkodowania.

Koszty zastępstwa procesowego 2026 – sprawy z nakazami zapłaty

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości opublikowanym w Dzienniku Ustaw, w sprawach, w których wydawany jest nakaz zapłaty, obowiązują odrębne stawki minimalne.

Warto pamiętać, że w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych – czyli według stawek podstawowych, a nie obniżonych stawek przewidzianych dla nakazu zapłaty.

Minimalne koszty adwokackie – sprawy z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego

Procesy związane z kwestiami rodzinnymi i prawem opiekuńczym są coraz bardziej powszechne. Powód jest prosty: coraz więcej małżeństw kończy się rozwodami, czego konsekwencją mogą być procesy o prawo opieki nad dziećmi.

Minimalne koszty prawnicze w tego rodzaju sprawach prezentują się następująco:

Minimalne stawki wynagrodzenia radcy prawnego i adwokata 2026 w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

W sprawach z zakresu prawa pracy (m.in. w sprawach: o nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia takiej umowy za bezskuteczne, przywrócenie do pracy oraz ustalenie sposobu ustania stosunku pracy) koszty reprezentowania danej osoby podczas procesu wynoszą 360 zł.

Minimalne stawki w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego również wynoszą 360 zł. Stawka ta obejmuje też sprawy dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym.

W przypadku innych roszczeń niemajątkowych związanych z tego rodzaju sprawami minimalny koszt reprezentowania danej osoby przez pełnomocnika wynosi 240 zł.

Jeśli przedmiotem postępowania jest ustalenie wypadku przy pracy, ale sprawa nie jest jednocześnie połączona z dochodzeniem renty lub odszkodowania za zdarzenie, minimalna stawka za przedstawicielstwo wynosi 480 zł.

Koszty zastępstwa procesowego w 2026 roku w sprawach z zakresu prawa rzeczowego i ksiąg wieczystych

Ta część rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości dotyczy głównie prawa rzeczowego, czyli spraw dotyczących własności rzeczy i zwierząt, oraz prawa o księgach wieczystych.

Rzeczy, w rozumieniu prawnym, to wszystkie nieruchomości oraz ruchomości. Przez nieruchomości należy rozumieć grunty stanowiące odrębny przedmiot własności oraz budynki lub części budynków trwale związane z gruntem.

Ruchomości to natomiast przedmioty podlegające prawu własności, które nie są nieruchomością (o ile inne ustawy nie definiują ich inaczej). Przykładem ruchomości mogą być sprzęty AGD/RTV, samochód oraz meble.

Księgi wieczyste są ściśle powiązane z prawem rzeczowym – to rejestry publiczne, które pozwalają w jasny sposób ustalić, kto jest właścicielem danej nieruchomości i jaki jest jej stan prawny. Minimalne wynagrodzenie pełnomocnika za wpis do księgi wieczystej lub złożenie dokumentu do zbioru dokumentów wynosi 240 zł.

Minimalna stawka radców prawnych i adwokatów za reprezentowanie klienta przed sądem w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości to 720 zł. Postępowania te odbywają się w celu ustalenia granic danej posesji, gdy są one przedmiotem sporu.

W procesach dotyczących ustalenia służebności, czyli prawa innej osoby do określonego użytkowania cudzej nieruchomości, najniższa stawka, którą może pobrać pełnomocnik wynosi 480 zł.

W sprawach o naruszenie posiadania najniższa stawka za reprezentowanie danej osoby przed sądem to 320 zł. Procesy tego typu dotyczą zazwyczaj bezpodstawnej ingerencji w cudzą własność lub nieruchomość (np. położenia kostki brukowej na posesji innej osoby).

Minimalne wynagrodzenie adwokatów i radców prawnych 2026 w zakresie prawa spadkowego oraz spraw windykacyjnych

Wiele osób, które miały do czynienia z przyjęciem bądź odrzuceniem spadku, korzysta z usług radcy prawnego lub adwokata. Najniższe wynagrodzenie zapisane w rozporządzeniach o stawkach adwokackich, w przypadku gdy przedmiotem postępowania jest ważność testamentu, wynosi co najmniej 720 zł.

Z kolei 240 zł to koszt zastępstwa procesowego w sprawach o zabezpieczenie spadku, dokonanie spisu inwentarza, odrzucenie spadku, ogłoszenie testamentu i nakazanie jego złożenia, zarządu spadku nieobjętego oraz wyjawienie przedmiotów spadkowych.

Tyle samo (240 zł) wynosi stawka za stwierdzenie nabycia spadku, a jeżeli przedmiotem postępowania jest również ważność testamentu, rośnie ona do 720 zł.

W sprawach dotyczących windykacji ustawodawca przewiduje najniższy koszt zastępstwa procesowego na poziomie 240 zł. Ta stawka dotyczy sytuacji, w których przedmiotem sprawy jest opróżnienie lokalu mieszkalnego. W przypadku wydania nieruchomości rolnych pierwotnemu właścicielowi minimalna stawka to z kolei 720 zł.

Koszty zastępstwa procesowego 2026 w innych sprawach cywilnych

Przepisy regulują również minimalne stawki zastępstwa procesowego w innych sprawach cywilnych:

• 160 zł – za złożenie skargi na czynności komornika,
• 120 zł – w sprawach o zwrot korzyści uzyskanych kosztem państwa, o wyjawienie majątku, o zwolnienie spod zajęcia rzeczy i praw zabezpieczonych w postępowaniu karnym u podejrzanego oraz w sprawach o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności,
• 240 zł – w sprawach z zakresu postępowania nieprocesowego niewymienionego odrębnie oraz o odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności / tymczasowego aresztowania,
• 300 zł – w sprawach toczących się w innym państwie członkowskim UE,
• 360 zł – za czynności zmierzające do uznania osoby za zmarłą i stwierdzenia zgonu, w sprawach o uchylenie uchwały organu spółdzielni oraz przy zmianie w rejestrze przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego w systemie teleinformatycznym,
• 480 zł – w sprawach o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego oraz o ubezwłasnowolnienie,
• 720 zł – w sprawie o ochronę dóbr osobistych i praw autorskich,
• 960 zł – w sprawach o ustalenie autorstwa projektu wynalazczego,
• 1080 zł – w sprawach o uchylenie uchwały wspólników bądź akcjonariuszy, o stwierdzenie nieważności takiej uchwały, o wyłączenie wspólnika oraz o rozwiązanie spółki kapitałowej,
• 1200 zł – przy rejestracji spółki przy wykorzystaniu wzorca uchwały oraz w sprawach o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji,
• 1680 zł – w sprawach o przeniesienie lub naruszenie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji,
• 2400 zł – przy rejestracji spółki i spółdzielni,
• 3600 zł – w sprawach z zakresu postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego.

Rozporządzenie przewiduje też odrębne stawki dla spraw związanych z sądownictwem polubownym – m.in. za czynności podejmowane w celu polubownego rozwiązania sporu oraz za skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego.

Minimalne wynagrodzenie adwokatów i radców prawnych 2026 – sprawy odwoławcze

W przypadku spraw odwoławczych w procesach cywilnych określa się osobne stawki zastępstwa procesowego, zależne od sądu, w których mają się odbyć oraz od środka odwoławczego. W przypadku, gdy II instancją jest Sąd Okręgowy, wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata wynosi nie mniej niż 120 zł.

Jeśli odwołanie kierowane jest do Sądu Apelacyjnego lub Sądu Najwyższego, stawka ta wzrasta dwukrotnie do 240 zł. 

Koszty zastępstwa procesowego 2026 w sprawach karnych

W przypadku prawa karnego i spraw o wykroczenia, ustawodawca przewiduje konkretne minimalne wynagrodzenie pracownika, w zależności od stopnia zaawansowania sprawy i jej charakteru.

Koszty zastępstwa adwokackiego – pomoc prawna w trakcie prowadzenia sprawy

Polski kodeks karny przewiduje dwa tryby prowadzenia sprawy karnej (dochodzenie oraz śledztwo). Oba pojęcia dotyczą procedur i działań związanych z wykrywaniem, zbieraniem i analizowaniem dowodów, w celu ustalenia przebiegu oraz motywu popełnienia przestępstwa i wytypowania sprawcy.

Co rozróżnia te dwa pojęcia? Waga czynu zabronionego.

Śledztwo prowadzi się w sprawach, w których doszło do poważnego naruszenia prawa, na przykład:

• morderstwo,
• usiłowanie morderstwa,
• rozbój z użyciem broni,
• terroryzm,
• przestępstwa narkotykowe na dużą skalę,
• przestępstwa seksualne,
• sprawy o pedofilię.

Dochodzenie przeprowadza się natomiast w sprawach o mniejszej wadze, takich jak kradzieże i inne przypadki popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, niewielkie oszustwa (do 5000 zł), naruszenia nietykalności cielesnej bez uszczerbku na zdrowiu lub poważniejsze wykroczenia drogowe.

Powyższe stawki stosuje się również przy wynagrodzeniu za dokonanie określonej czynności procesowej (25% stawki minimalnej, w zależności od rodzaju postępowania) oraz przy reprezentowaniu danej osoby na posiedzeniu sądu, którego celem jest przedłużenie tymczasowego aresztowania (50% stawki minimalnej, w zależności od rodzaju postępowania).

Minimalne stawki dla adwokatów i radców prawnych w 2026 roku za reprezentowanie podczas procesu

Jeśli postępowanie zostało zakończone, a akt oskarżenia jest gotowy i został przedstawiony podejrzanemu, wówczas ustawodawca przewiduje inne koszty adwokackie.

Za reprezentowanie klienta przed sądem rejonowym, rozporządzenia ustalają minimalną stawkę skorzystania z usług prawniczych w wysokości:

• 360 zł – w sprawie o wykroczenia,
• 720 zł – w postępowaniu szczególnym (w przypadkach, gdy przebieg postępowania nie może zostać przeprowadzony według standardowego modelu),
• 840 zł – w postępowaniu zwyczajnym (modelowy przebieg postępowania).

Sąd Okręgowy jest miejscem procesów zarówno I, jak i II instancji. Minimalne stawki za reprezentowanie klienta przed sądem wynoszą:

W przypadku spraw wojskowych minimalne stawki za reprezentowanie żołnierza wynoszą:

• 840 zł – w procesach przed Wojskowym Sądem Garnizonowym oraz w sprawach przed Wojskowym Sądem Okręgowym jako II instancją,
• 1200 zł – w procesach przed Wojskowym Sądem Okręgowym w I instancji.

Przepisy przewidują też minimalną stawkę za reprezentowanie klienta przed Sądem Najwyższym oraz Sądem Apelacyjnym – wynosi ona 1200 zł.

W sprawach o kasację, w których w pierwszej instancji wyrok wydał Sąd Rejonowy lub Wojskowy Sąd Garnizonowy, trzeba zapłacić adwokatowi lub radcy prawnemu minimum 720 zł. W przypadku gdy wyrok wydał Sąd Okręgowy lub Wojskowy Sąd Okręgowy, stawka ta wzrasta do 1200 zł.

Stawki minimalne za inne sprawy karne

Ustawodawca przewidział, że pełnomocnik może pobrać minimum 240 złotych w sprawach:

• o obronę o wydanie wyroku łącznego,
• o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub ukaranie, a także aresztowanie i zatrzymanie – w tym w sprawach o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej.

720 złotych to minimalna stawka za reprezentowanie przez pełnomocnika:

• w sprawach o wznowienie postępowania oraz o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego,
• za sporządzenie opinii o braku podstaw do wznowienia postępowania, a także opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji,
• przy sporządzeniu dokumentu poświadczającego brak podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia w postępowaniu karnym,
• za przygotowanie odwołania, gdy osoba sporządzająca wniosek nie występuje przed sądem.

Koszty zastępstwa adwokackiego – postępowanie wykonawcze

Postępowanie wykonawcze to w skrócie odbywanie kary przez skazanego. Osadzeni również mają swoje prawa, dzięki którym mogą np. warunkowo wyjść z więzienia przed terminem czy wnioskować o warunkowe zawieszenie wykonania kary.

Minimalne stawki za reprezentowanie osadzonego przez pełnomocnika w tego typu sprawach prezentują się następująco:

• 240 zł – najniższe wynagrodzenie dla adwokata bądź radcy prawnego za: czynności związane z wykonywaniem kary ograniczenia wolności i środków zabezpieczających, prowadzenie sprawy o warunkowe przedterminowe zwolnienie lub odwołanie takiego zwolnienia oraz prowadzenie sprawy o zatarcie ukarania lub skazania,
• 360 zł – za reprezentowanie w sprawie o wykonanie warunkowo zawieszonej kary oraz o przerwę lub odroczenie odbywania kary pozbawienia wolności,
• 480 zł – najniższe wynagrodzenie za prowadzenie sprawy o ułaskawienie oraz za pozostałe czynności w postępowaniu wykonawczym.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)