Rekordowy wzrost skarg na pracodawców w 2025 roku
W 2025 roku liczba skarg zgłaszanych na pracodawców w Polsce osiągnęła rekordowy poziom. Państwowa Inspekcja Pracy odnotowała aż 50,5 tysiąca takich przypadków, co oznacza wzrost o ponad 15 procent w porównaniu do roku poprzedniego. Ten wyraźny skok zaskoczył zarówno ekspertów, jak i samych urzędników inspekcji.
Wzrost skarg wskazuje na istotne zmiany na rynku pracy. Polacy coraz lepiej znają swoje prawa i śmielej je egzekwują, co przekłada się na ponad 6,5 tysiąca dodatkowych zgłoszeń w ciągu roku.
Specjaliści podkreślają, że tak znaczący wzrost może wynikać z:
- pogorszenia warunków pracy,
- nasilenia konfliktów między pracodawcami a pracownikami,
- lepszej świadomości pracowników na temat przysługujących im praw.
Aby sprostać tym wyzwaniom, Państwowa Inspekcja Pracy wprowadziła zmiany organizacyjne oraz przyspieszyła procedury kontrolne, co pozwoliło na efektywniejsze działanie.
Najwięcej zgłoszeń pochodziło z dużych aglomeracji i obszarów przemysłowych, co pokazuje, gdzie problem jest najbardziej odczuwalny. Dane PIP z 2025 roku stanowią cenny materiał dla instytucji odpowiedzialnych za kształtowanie polityki rynku pracy oraz organizacji dbających o standardy zatrudnienia w Polsce.
Dlaczego liczba skarg na pracodawców wzrosła w 2025 roku?
Bezprecedensowy wzrost liczby skarg na pracodawców w 2025 roku był wynikiem złożonego oddziaływania czynników społecznych, ekonomicznych i prawnych. Eksperci rynku pracy zauważyli wyraźną zmianę w podejściu pracowników do swoich praw oraz relacji z pracodawcami.
Za najważniejszy impuls do zwiększonej liczby zgłoszeń uznaje się nowelizację Kodeksu Pracy, która weszła w życie w drugiej połowie 2024 roku. Nowe przepisy znacząco zmieniły zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przed mobbingiem. Wielu przedsiębiorców nie było odpowiednio przygotowanych na te zmiany, co spowodowało lawinę zgłoszeń naruszeń do Państwowej Inspekcji Pracy.
Transformacja rynku pracy po pandemii również miała kluczowe znaczenie. Osoby poszukujące zatrudnienia zyskały większy wybór ofert, co zwiększyło ich pewność w egzekwowaniu praw.
| Rok | Odsetek zgłaszających naruszenia bez obaw o utratę pracy |
|---|---|
| 2024 | 44% |
| 2025 | 67% |
Nie bez wpływu pozostaje także rola mediów społecznościowych. W ciągu roku powstało ponad 200 internetowych forów i grup, gdzie pracownicy dzielili się doświadczeniami i wzajemnie motywowali do zgłaszania naruszeń prawa. Kampanie edukacyjne związków zawodowych dotarły do ponad 3 milionów odbiorców.
Aktywność środowisk związkowych także znacząco wzrosła. W 2025 roku założono 187 nowych organizacji wspierających zatrudnionych, oferujących wiedzę i pomoc przy składaniu zawiadomień do odpowiednich organów. Dzięki temu wiele osób po raz pierwszy zdecydowało się zgłosić nieprawidłowości.
Cyfryzacja procesu składania skarg stała się kluczowym ułatwieniem. Wprowadzenie nowej platformy internetowej przez Państwową Inspekcję Pracy w 2025 roku sprawiło, że zgłaszanie problemów stało się prostsze i szybsze, co przełożyło się na trzykrotny wzrost liczby skarg online w porównaniu z 2024 rokiem.
Coraz śmielej wyrażali swoje zdanie także pracownicy z innych krajów, często doświadczający nierównego traktowania. Według danych PIP, aż 18% wszystkich skarg w 2025 roku złożyli cudzoziemcy, głównie z Ukrainy, Białorusi oraz państw azjatyckich.
Jakie czynniki przyczyniły się do wzrostu liczby skarg do PIP?
Nowelizacja ustawy dotyczącej rynku pracy oraz działalności służb zatrudnienia odegrała kluczową rolę w rekordowym wzroście liczby skarg zgłaszanych do Państwowej Inspekcji Pracy w 2025 roku. Przepisy przygotowane przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej weszły w życie na początku roku, wprowadzając istotne udoskonalenia w zakresie ochrony praw zatrudnionych. Nowe regulacje rozszerzyły listę przewinień, które można zgłosić, co zaowocowało 28-procentowym wzrostem liczby zgłoszeń w świeżo określonych kategoriach.
Wpływ na wzrost liczby skarg miało również wprowadzenie nowoczesnego systemu informatycznego do monitorowania spraw przez PIP. Zintegrowane narzędzie pozwoliło efektywniej śledzić przebieg rozpatrywania zgłoszeń i udostępniać aktualizacje osobom zainteresowanym. Badania wykazały, że aż 42% pracowników składających skargi w 2025 roku wskazało większą przejrzystość postępowania jako ważny powód do działania.
Kolejną istotną zmianą było poszerzenie kompetencji inspektorów pracy. Od kwietnia 2025 roku inspektorzy mogą natychmiast nakładać sankcje administracyjne w przypadku poważnych uchybień, co zwiększyło skuteczność działań inspekcji i umocniło zaufanie pracowników do tej instytucji. W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy systemu inspektorzy nałożyli aż 4230 mandatów na miejscu, wysyłając wyraźny komunikat do środowiska pracy.
Nowa strategia komunikacji PIP pod nazwą „Twoje prawa – nasza sprawa” dotarła do ponad pięciu milionów odbiorców. Organizatorzy wykorzystali:
- dwanaście spotów telewizyjnych,
- osiem audycji radiowych,
- szeroką aktywność w mediach społecznościowych.
Dzięki tej kampanii świadomość możliwości zgłaszania nieprawidłowości wzrosła aż o 35%.
Nowelizacja wprowadziła również przepisy zapewniające lepszą ochronę sygnalistów. Od marca 2025 roku osoby zgłaszające naruszenia mogą liczyć na pełną anonimowość oraz gwarancje bezpieczeństwa przed represjami ze strony pracodawców. W efekcie liczba anonimowych zgłoszeń wzrosła z 8740 w 2024 roku do 15 630 w 2025, co oznacza wzrost o 78,8%.
Działania inspekcji objęły także zacieśnienie współpracy z organizacjami pozarządowymi i związkami zawodowymi. W 2025 roku podpisano:
- 23 nowe porozumienia,
- otwarto 47 punktów informacyjnych rozmieszczonych w całym kraju.
Te miejsca pomogły już ponad 12 tysiącom pracowników zrozumieć procedury oraz skutecznie dochodzić swoich praw wobec naruszeń kodeksu pracy.
W jaki sposób zmiany w prawie pracy wpłynęły na wzrost skarg?
W 2025 roku dokonano znaczącej przebudowy prawa pracy, która przełożyła się na gwałtowny wzrost liczby skarg wpływających do Państwowej Inspekcji Pracy. Nowelizacja Kodeksu Pracy, wzbogacona o ponad 45 nowych przepisów, w dużym stopniu podniosła poziom ochrony pracowniczej – to szybko znalazło odzwierciedlenie w danych dotyczących zgłoszeń.
Zmiany objęły także ustawę o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która w lutym 2025 roku została rozszerzona o kolejne kategorie naruszeń. Nowe prawo wprowadziło finansowe konsekwencje dla pracodawców łamiących 12 dodatkowych obowiązków. W efekcie:
- liczba spraw związanych z elastycznym czasem pracy wzrosła o 42%,
- zgłoszenia dotyczące przerw w pracy zwiększyły się o 3800 przypadków,
- sprawy błędów w dokumentacji pracowniczej wzrosły o 35%.
Istotna zmiana dotyczyła pracy zdalnej – od 2025 roku przedsiębiorstwa muszą pokrywać wydatki ponoszone przez pracowników związane z wykonywaniem pracy zdalnej. Nieprzestrzeganie tego obowiązku skutkowało aż 4600 skargami w ciągu pierwszych 12 miesięcy obowiązywania nowych przepisów.
Kolejne modyfikacje objęły umowy cywilnoprawne – zastosowano mechanizm domniemania istnienia stosunku pracy po spełnieniu określonych kryteriów. Skłoniło to aż 7800 osób pracujących na podstawie umów zlecenia do zgłoszenia problemów wynikających z naruszenia norm prawnych.
W marcu wprowadzono przepisy wzmacniające ochronę przed mobbingiem i dyskryminacją – teraz odpowiedzialność za brak wdrożonych rozwiązań zapobiegawczych spoczywa na zatrudniających. Doprowadziło to do 63-procentowego wzrostu liczby skarg w tej kategorii, których liczba osiągnęła 5200.
Nowelizacje uwzględniły także potrzeby pracowników z zagranicy, uproszczono procedurę zgłaszania naruszeń oraz wprowadzono wielojęzyczne formularze. Liczba zgłoszeń od cudzoziemców wzrosła niemal dwukrotnie (o 91%).
Obowiązki pracodawców rozszerzono również w zakresie BHP – pojawił się wymóg zapewnienia ergonomicznych warunków pracy. W tym obszarze zgłoszono 3420 przypadków zaniedbań.
Dodatkowo wprowadzono nową kategorię pracowników objętych szczególną ochroną – osoby na ostatnim etapie kariery zawodowej oraz rodzice małych dzieci. Wzmocnienie uprawnień tych grup skutkowało 2850 zgłoszonymi przypadkami naruszeń.
Do najważniejszych zmian należy również wprowadzenie surowej odpowiedzialności finansowej pracodawców za opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń. Każda doba zwłoki powoduje 0,5% odsetek, co zachęciło pracowników do częstszego zgłaszania problemów z wypłatami – takich spraw w 2025 roku było aż 8340.
Na wzrost liczby zgłoszeń wpłynęło nie tylko nowe prawo, ale także szeroko zakrojona kampania informacyjna Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej oraz PIP „Poznaj swoje prawa”, która dotarła do 7,5 miliona osób.
W praktyce sądów w minionym roku zapadło 1780 wyroków korzystnych dla pracowników, co dodatkowo umocniło ich pozycję i zachęciło do korzystania z przysługujących praw.
Jak promocja PIP wpłynęła na wzrost liczby zgłoszeń?
W 2025 roku Państwowa Inspekcja Pracy zrealizowała największą kampanię informacyjną w swojej historii, co przełożyło się na znaczący wzrost liczby zgłoszeń. Akcja „Świadomy pracownik – bezpieczne miejsce pracy” objęła ponad 9 milionów osób, a budżet na jej realizację wyniósł 12,5 miliona złotych — to aż o 75% więcej niż w roku poprzednim.
Rezultaty kampanii w liczbach:
- strona PIP zanotowała 320% wzrost oglądalności, osiągając 18,7 miliona wizyt,
- konsultanci obsłużyli 187 tysięcy połączeń — wzrost o 82%,
- materiały edukacyjne pobrano 760 tysięcy razy,
- seria 32 filmów instruktażowych osiągnęła 4,2 miliona wyświetleń,
- 78% osób zgłaszających wskazało filmy jako główne źródło wiedzy,
- aplikację „PIP Pomoc” pobrano 780 tysięcy razy, a użytkownicy przesłali 22 tysiące zgłoszeń,
- liczba postów w mediach społecznościowych wzrosła ponad dwukrotnie, co przełożyło się na 184% wzrost obserwujących i dotarcie do 3,8 miliona odbiorców,
- w szkołach i uczelniach zorganizowano 2340 warsztatów,
- tradycyjne media opublikowały 875 artykułów oraz wyemitowały 112 audycji radiowych i telewizyjnych,
- program „Ambasadorzy Bezpiecznej Pracy” zaangażował 120 rozpoznawalnych osób ze świata sportu, kultury i show-biznesu,
- wzrosła rozpoznawalność Inspekcji z 56% do 83%,
- 64% badanych potrafiło poprawnie wskazać zakres kompetencji PIP — wcześniej było to 37%.
W kampanii kluczową rolę odegrały filmy instruktażowe, aplikacja mobilna oraz zaangażowanie mediów społecznościowych i tradycyjnych, co skutkowało zwiększeniem świadomości praw pracowniczych oraz aktywności zgłaszających, zwłaszcza wśród młodych ludzi w wieku 18-25 lat (14% wszystkich zgłaszających).
Dlaczego liczba kontroli nie wzrosła proporcjonalnie do liczby skarg?
Paradoksalnie, choć w 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy napłynęło rekordowo dużo skarg, liczba kontroli nie wzrosła w takim samym stopniu. Inspektorzy przeprowadzili około 55 tysięcy planowanych kontroli oraz 22,7 tysiąca działań podjętych w związku z otrzymanymi zgłoszeniami. Różnica ta wynika z kilku istotnych przyczyn.
Jednym z największych wyzwań było to, że aż 32,6% skarg nie dało się zweryfikować. Innymi słowy, niemal jedna na trzy sprawy nie mogła zostać sprawdzona podczas kontroli. Przyczyny to:
- niewystarczające lub nieczytelne dowody,
- lakoniczne opisy naruszeń,
- anonimowe zgłoszenia bez możliwości uzupełnienia informacji,
- zbyt ogólnikowe zarzuty utrudniające wyjaśnienie sprawy.
Kolejnym problemem były braki kadrowe. Na jednego inspektora przypadało średnio 278 firm, co znacznie utrudniało rzetelną obsługę zgłoszeń. Przy 1620 zatrudnionych inspektorach każdy przeprowadził średnio 48 kontroli w ciągu roku.
W związku z tym konieczne było ustalenie priorytetów. Inspekcja stworzyła system klasyfikujący skargi według ich wagi i potencjalnego zagrożenia dla pracowników. Największy nacisk położono na kontrole dotyczące:
- wypłat wynagrodzeń (8 340 kontroli),
- poważnych naruszeń przepisów BHP (5 580 przypadków),
- udokumentowanych sygnałów mobbingu i dyskryminacji (4 120 kontroli).
Istotnym ograniczeniem był również czas przeznaczany na każdą kontrolę – średnio trwała ona dwa tygodnie robocze. Tak długi czas, zwłaszcza przy szczegółowych dokumentacjach, ograniczał możliwość przeprowadzania kolejnych działań.
Aby lepiej wykorzystać zasoby, PIP wprowadziła system łączenia zgłoszeń dotyczących tego samego pracodawcy. Dzięki temu:
- przeprowadzono 3 840 kompleksowych kontroli zamiast wielu pojedynczych,
- skuteczność działań wzrosła o 28%,
- pomimo mniejszej liczby kontroli poprawiono efektywność inspekcji.
Ze względu na ograniczenia kadrowe i czasowe, Inspekcja zwiększyła także nacisk na działania prewencyjne w branżach szczególnie narażonych na łamanie przepisów. Takie podejście może przynieść lepsze rezultaty niż reagowanie wyłącznie na pojedyncze zgłoszenia.
Jakie były wnioski z raportu PIP dotyczącego roku 2025?
Raport Państwowej Inspekcji Pracy za 2025 rok rzuca nowe światło na sytuację rynku pracy w Polsce, przynosząc istotne spostrzeżenia i konkretne propozycje działań. Obszerna, 238-stronicowa analiza skupia się na bezprecedensowym wzroście liczby zgłoszeń oraz wskazuje, w jakim kierunku inspekcja powinna zmierzać w najbliższym czasie.
Najważniejsza konkluzja dotyczy potrzeby gruntownej przebudowy funkcjonowania instytucji, która lepiej odpowiadałaby na dynamiczne zmiany na rynku pracy. Obecny model, niezmieniany od piętnastu lat, nie radzi sobie z lawinowo rosnącą liczbą spraw. Specjaliści PIP sugerują:
- stworzenie dodatkowych etatów – aż 420 nowych inspektorów,
- przeorganizowanie istniejących 16 oddziałów wojewódzkich,
- unowocześnienie działania instytucji.
Opublikowane dane nie napawają optymizmem – aż 78% skontrolowanych pracodawców dopuściło się naruszeń przepisów prawa pracy w przynajmniej jednym zakresie, co stanowi wzrost o 12 punktów procentowych względem poprzedniego roku. Mimo to, widoczne są także pozytywne zmiany – większość firm objętych ponowną kontrolą zastosowała się do zaleceń. Ten odsetek, na poziomie 64%, jest najlepszym rezultatem w historii statystyk Inspekcji.
Plany na 2026 rok uwzględniają wdrożenie nowych rozwiązań:
- wprowadzenie nowego systemu obsługi zgłoszeń, umożliwiającego nadawanie priorytetów sprawom o największym ciężarze gatunkowym,
- utworzenie 28 zespołów specjalizujących się w przeciwdziałaniu mobbingowi i dyskryminacji,
- uruchomienie nowoczesnej platformy cyfrowej ułatwiającej kontakt między zgłaszającymi a inspektorami,
- ustalenie 60-dniowego terminu na rozpatrzenie skarg.
Zwiększenie budżetu PIP o jedną trzecią pozwoli na:
- unowocześnienie zaplecza technologicznego,
- organizację dodatkowych szkoleń dla kadry,
- rozszerzenie sieci punktów konsultacyjnych.
Z wyliczeń ekspertów wynika, że każda zainwestowana złotówka przekłada się na niemal pięciokrotnie większe oszczędności w systemie ubezpieczeń społecznych.
Wzrost liczby zgłoszeń jest raczej efektem lepszej znajomości praw pracowniczych niż pogorszenia warunków zatrudnienia. Potwierdza to fakt, że aż 72% zgłaszających korzystało wcześniej ze szkoleń lub materiałów edukacyjnych oferowanych przez PIP.
Wśród propozycji legislacyjnych znalazły się:
- usprawnienia procedur kontrolnych,
- wyposażenie inspektorów w nowe narzędzia do egzekwowania przepisów,
- uruchomienie publicznego rejestru naruszeń w wersji elektronicznej, ułatwiającego pracownikom weryfikację potencjalnych pracodawców i podnoszącego przejrzystość rynku.
Autorzy raportu apelują o zacieśnienie współpracy między inspekcją a organizacjami pracodawców, podkreślając, że jedynie wspólne, zapobiegawcze działania mogą skutecznie poprawić standardy zatrudnienia w Polsce.
